In 1994 werd in aanwezigheid van heel wat Schotten herdacht dat de regio een halve eeuw eerder door Schotse militairen werd bevrijd.
In 1994 werd in aanwezigheid van heel wat Schotten herdacht dat de regio een halve eeuw eerder door Schotse militairen werd bevrijd. (Foto: )

Het Streekarchief staat uitgebreid stil bij Schotse bevrijders

  Historie

Vanaf vrijdag zendt HTR een nieuwe aflevering uit van Het Streekarchief. In aflevering 43 verdiepen Leo Swaans en Hildo van Engen zich in de Schotse militairen die in het najaar van 1944 een groot deel van de huidige gemeente Heusden hebben bevrijd.

REGIO - Swaans en Van Engen treffen elkaar ten zuiden van Drunen, langs het Afwateringskanaal ter hoogte van het Steegerf. Begin november 1944 was dit kanaal een belangrijk obstakel voor de soldaten van de 51e Highland divisie, die al een groot gedeelte van Zuid-Nederland hadden bevrijd en zich nu gereed maakten voor de verovering van het laatste stukje van Brabant. Omdat de Schotten veronderstelden dat zich achter het Afwateringskanaal een flinke Duitse troepenmacht bevond, werd gedurende enkele dagen met een groot aantal kanonnen op Drunen gevuurd. Nadat de eerste geallieerden met bootjes het kanaal waren overgestoken, bleek van serieuze Duitse tegenstand geen sprake. In Drunen waren toen al grote verwoestingen aangericht.

Verschillende Schotse brigades bevrijdden behalve Drunen ook Elshout, Haarsteeg, Nieuwkuijk, Vlijmen, Heusden en Herpt. In het spoor van de Schotse bevrijders stoppen Swaans en Van Engen bij het Drunense raadhuis, waar een plaquette de namen vermeldt van de in Drunen gevallen oorlogsslachtoffers, waaronder enkele geallieerde soldaten.

De Schotse divisie die op 5 november Heusden wist te bereiken, trof een stad aan waarvan de bevolking in diepe rouw verkeerde. Een paar uur voor de komst van de bevrijders voltrok zich hier de Stadhuisramp, die aan maar liefst 134 personen het leven zou kosten.

In het Streekarchief laat Van Engen aan Swaans enkele archiefstukken zien die herinneren aan het optreden van de Schotten. Ook bekijken ze een affiche waarmee de gemeente Heusden eind 1944 de complete evacuatie aankondigde. Zuid-Nederland was bevrijd, maar het noorden nog niet. Omdat de Bergsche Maas het oorlogsfront vormde, was in Heusden en omgeving het risico van Duitse granaatinslagen zo groot, dat alle burgers gedwongen werden om hun woonomgeving te verlaten. Bij terugkeer in mei 1945 troffen velen hun woningen beschadigd en geplunderd aan. Van een feestelijke bevrijding was in deze regio dan ook eigenlijk geen sprake. 'We zijn wel bevrijd, maar niet verblijd', werd het destijds verwoord.

De uitzending van Het Streekarchief is vanaf vrijdag o 19.00 uur te zien op Ziggokanaal 42. Daarna wordt de uitzending met regelmaat herhaald. Meer informatie op www.htrmedia.nl.

Meer berichten